“Tersine lojistik nedir?” sorusuna en basit haliyle cevap verecek olunursa, ürünlerin geri dönüşüme uğraması için gerçekleştirilen işlemlerdir diyebiliriz. Tersine lojistiğin ana noktası ürünün veya ham maddenin yeniden üretim işlemine dahil olabilmesi için gerekli bilgilerin tüketim noktasından üretim noktasına, ürünlerini değerini düşürmeden geri dönüşüme uğramasıdır. Kısacası tersine lojistik faaliyetleri ürünün geri dönüşüm işlemine dahil olabilmesi için gereken tüm aşamaları kapsamaktadır. Ürünün uygun şekilde yok edilme işleminin yapılabilmesi önemlidir. Bu doğrultuda ürünlerin verimliliği ve maliyeti gibi farklı konular da değerlendirilmektedir.
Tersine Lojistiğin Uygulama Alanları Nerelerdir?
Tersine lojistik çalışmaları ile firmalar birçok ihtiyaçlarına cevap bulabilmektedirler. Tersine lojistiğin uygulama alanlarını şu şekilde sıralayabiliriz:
- Hasarlı ya da yanlış teslim edilen ürünlerin belirlenmesi
- Kalite kontrol işleminde söz konusu hatalar ya da ihmaller varsa bunların tespit edilmesi
- Müşteriden geri dönen garanti kapsamında olan ürünler varsa buna uygun olarak stoklarının düzenlenmesi
- Üretim fazlası olan ürünler varsa bunların tespit edilmesi
- Ürünler paketlenirken veya transferi sağlanırken yapılan hatalı işlemler varsa bunların tespiti
- Yasal düzenlemelere bağlı olarak ürünün üretiminde zararlı maddeler kullanıldıysa bu konudaki geri dönüşümleri değerlendirmek oldukça önemlidir.
Tersine Lojistik Türleri
Özellikle büyük şirketlerde tersine lojistik kapsamlı bir şekilde yapmaktadır. Bunun sebebi büyük şirketlerdeki geri dönüşlerin fazla olması diyebiliriz. Durum böyle olunca tersine lojistik farklı kategorilerde karşımıza çıkabilmektedir. Tersine lojistiği şu şekilde kategorilere ayırabiliriz.
- Üretim kaynaklı dönüşler: Ürünün üretimi esnasında gerçekleşen sorunların hepsini kapsamaktadır.
- Dağıtıcıdan kaynaklı dönüşler: Üreticiden çıkan ürünün, tüketiciye ulaşması kısmındaki geri dönüşleri kapsamaktadır. Ürünlerin paketlenme aşamasından, taşınması aşamasına kadar olan sürede meydana gelen tüm süreçleri kapsamaktadır.
- Müşteri kaynaklı dönüşler: Ürünün tüketiciye ulaştığı andan sonra tüketiciden gelen tüm geri dönüşleri kapsamaktadır.
Tersine lojistik genel olarak ekonomik ekolojik ve yasal olarak yararları bulunmaktadır. Yasalar, ürünlerin uygun şekilde yok edilmesi ve geri toplatılmasını zorunlu kılabilmektedir. Çevre dostu üretimle, doğaya ve ekonomiye fayda sağlamak için tersine lojistik uygulanabilmektedir.
Tersine Lojistiğin Önemi Nedir?
Tersine lojistik hem Türkiye’de hem dünyada birçok şirket tarafından benimsenmiştir. Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte hemen hemen tüm firmalar mümkün oldukça daha ekonomik adımlar atmaktadır. Atılan ekonomik ve geri kazanım odaklı adımlar işletmenin izlediği çevre dostu yaklaşımı da ortaya çıkartmaktadır.
Lojistik sektöründe de sürdürülebilir adımlar atmak hem müşteri memnuniyetinde önemli olduğu gibi hem de işletmenin sosyal sorumluluk bilincinde olduğunun bir göstergesidir. Zaman geçtikçe lojistik sektöründe kullanılan ekipmanlar da artabilmektedir. Tüm firmalar mümkün olan en hızlı şekilde ürünlerini müşterilere ulaştırmak istemektedirler. Bunu yaparken rakiplerle de rekabet halinde olan şirketler aynı zamanda çevresel faktörleri daha aza indirgemeyi amaçlamaktadır. İşte tam da bu noktada devreye yeşil lojistik girmektedir. Yeşil lojistik, taşımacılık sektöründe meydana gelen tüm işlemlerin önce çevre üzerindeki etkisini ölçerek, bu doğrultuda ilerleyen bir süreçtir. Yeşil lojistikte ürünlerin geri dönüşüme kazandırılması önem taşımaktadır. Gerek ürünler üretildiğinde gerek ürünlerin dağıtımı sırasında yapılan tüm işlemlerin sürdürülebilir metodlarla yapılmasının yanı sıra doğadaki karbon emisyonunun azaltılmasının önemi büyüktür.
Yeşil lojistikte, lojistik faaliyetleri tüm aşamalarda çevreye daha az etki vermeyi amaçlamaktadır. Geri kazanım konusunun önemli olduğu yeşil lojistikte özellikle geri dönüştürülebilir ambalajlar kullanılmalıdır. Bunun yanı sıra ürün temin süresinin azaltılması taşımacılık sektörünün doğaya vermiş olacağı zararı oldukça aza indirgeyecektir. Yeşil lojistik kapsamında atık yönetimi, geri dönüşüme uygun malzeme, doğal kaynakları verimli kullanma ve bunlara göre tersine lojistik faaliyetlerinin organize edilmesi kapsamında çevreye zarar vermeyen ürünler tercih edilmesi önemlidir.